السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
380
تفسير الميزان ( فارسي )
ملائكه و حتى از غير خود ايشان نبودند و در ميان آنان زندگى مىكردند و نزد ايشان معروف و سرشناس بودهاند مردم هم با ايشان نشست و برخاست داشتهاند . مؤيد اين معنا توصيفى است كه از ايشان كرده و فرمود « مردانى بودند » ، زيرا مردان از زنان داراى روپوش زودتر شناخته مىشوند . و در جمله * ( « أفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الأَرْضِ . . . » ) * ، امت پيغمبر اسلام ( ص ) را انذار مىكند يعنى همان انذارى كه امتهاى گذشته را با آن انذار نمود ، آنان نشنيدند و در نتيجه وزر و بال كار خود را چشيدند . و جمله * ( « وَلَدارُ الآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا أفَلا تَعْقِلُونَ » ) * بيان نصيحت است ، و اينكه آنچه كه بدان دعوت مىكنند كه همان تقوى باشد بدنبالش چيزى جز تمامى خيرات و همه سعادات نيست . * ( « حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جاءَهُمْ نَصْرُنا . . . » ) * . علماى لغت مىگويند : كلمه « ياس » و كلمه « استيئاس » هر دو به يك معنى است ليكن بعيد نيست بگوييم دومى از جهت اينكه از باب استفعال است به معناى نزديك شدن به ياس است ، بخاطر ظاهر شدن آثار و نشانه هاى آن ، و نزديك شدن به ياس را هم عرفا ياس مىگويند ، ولى ياس حقيقى و قاطع نيست . جمله * ( « حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ . . . » ) * متعلق غايتى است كه از آيه قبلى استفاده مىشد ، و معناى مجموع آن اين است كه : اين رسولان كه گفتيم مردانى بودند مانند تو از اهل قريه ها ، و گفتيم كه قريه هاى ايشان به كلى نابود شده است ، اين رسولان ، قوم خود را هم چنان دعوت مىكردند ، و مردم ، هم ، هم چنان لجاجت نموده آنان به عذاب خدا انذارشان كرده و اينان نمىپذيرفتند ، تا آنكه رسولان از ايمان آوردن قوم خود مايوس شدند ( و يا نزديك بود مايوس شوند ) و مردم گمان كردند آن كس كه به پيغمبرشان گفته عذابى چنين و چنان دارند دروغشان گفته ، در اين موقع بود كه يارى ما انبياء را دريافت ، پس هر كه را خواستيم نجات داديم ، و آنها همان مؤمنين بودند ، و باس ما يعنى عذاب سخت ما از قوم مجرم درنگذشت و همه را فرا گرفت . اما مايوس شدن رسولان از ايمان آوردن قوم خود ، همان معنايى است كه در داستان نوح آورده و فرموده : « وَأُوحِيَ إِلى نُوحٍ أَنَّه لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ » « 1 » و نيز
--> ( 1 ) به نوح وحى شد كه از قوم تو ديگر كسى ايمان نمىآورد مگر همانها كه ايمان آوردهاند . سوره هود ، آيه 36 .